Ook het Vierde Rijk stort ineen
22 03 07 - 00:00“Ah, jullie geloven nog, wat zoet!” roept de door de wol geverfde, biseksuele Mathilda. Hanna en Edo beginnen hardop te bidden. Zeven personen, hun dromen en een lap grond. De strijd om lebensraum kan beginnen.
Op het toneel somt een man de gruwelen van deze tijd op. Van een computeruitdraai. De lange uitdraai komt uit een doos met printerpapier. De compactheid van de tekst maakt de boodschap loodzwaar. Er lijkt maar één oplossing mogelijk: wegwezen!
Vlucht
En dat is precies wat Hans (Kees Hulst) en Hilde (Anne Martien Lousberg) doen, met Hanna (Marleen Scholten) en Edo (Ad Knippels) in hun kielzog. Ze strijken neer op een onbestemde, rustige plaats in Oost-Europa. Hier creëren ze een wereld die het paradijs moet gaan benaderen. Maar al snel komen ze er achter dat ze de verleidende slang met zich mee hebben genomen.
Rust
Hun paradijsje geven ze vorm, het ligt voor de hand, op het platteland. De kont van de pick-up waarmee ze arriveerden, prijkt in het decor. Over een tafel met plantjes hangt een doorzichtig zeil; de plantenkas. Een zilverberk moet het ‘buiten’ verbeelden.
Hans, een ex-huisarts streeft naar rust, soberheid en ruimte om te denken. Hij is de overrationaliserende intellectueel. De eenvoudige Edo en Hanna zitten hem in de weg: “Ik word er gespannen van, dat ze zo gelukkig kijken.” Hanna is zwanger en Edo teelt succesvol groenten op zijn akker.
Spanning
Hilde adoreert haar man en lijkt zich ook ongemakkelijk te voelen met het geluk van hun buren. Anne Martien Lousberg heeft een lastige rol aan Hilde. Een vrouw die ver meegaat in wat haar man vindt maar worstelt met haar eigen gevoelens.
De spanning is van haar gezicht af te lezen. Op een bijna clowneske manier doet ze zo nu en dan een onbeholpen poging om handen en voeten te geven aan die emoties.
Trouble in paradise
Dan arriveren een man en twee vrouwen. Met rolkoffers en veel misbaar beklimmen ze het toneel. Het witte pak van hem en de sexy kleding van de dames contrasteren met de groene kaplaarzen en de truien van Edo en Hanna. Het wordt snel duidelijk dat dit drietal van plan is te blijven.
Ze hebben grootse plannen. Op deze plek moet een genotspaleis verrijzen. Mathilda (Trudi Klever) is de kartrekker. “Wij zijn er niet primair op uit om winst te maken.” Naast een ruimte waar je tegen het basistarief kan kijken en bekeken kunt worden, zal er ook een stiltecentrum komen waar intiem contact niet toegestaan is. “Wij streven naar maximale diversiteit.” De twee koppels zijn ontsteld. Als blijkt dat de drie in bezit zijn van een koopcontract voor de grond is de oorlog verklaard.
Respectvol
Met de humor die tekstschrijver Peer Wittenbols en regisseur Rob Ligthert in het stuk brengen, schuren ze langs een karikatuur. Met het risico empathie bij het publiek en zeggingskracht weg te nemen. Toch vertolkt het ensemble de zeven respectvol. Vooral Hans is als orthodox intellectueel herkenbaar. En Knippels en Scholten zetten het eenvoudige en gelovige koppel liefdevol neer.
Strijdtoneel
‘Strijdtoneel’ is dit seizoen het thema bij TG Oostpool. Met de overtuiging dat toneel een vergrootglas kan leggen op de scharnierpunten van goed en kwaad. Maar ook op de beslissende rol die het individu daar steeds in speelt. Dit komt in 'Het Vierde Rijk' goed naar voren.
De personages staan model voor heel uiteenlopende visies op de maatschappij. En ze hebben heel verschillende karakters. Dat knettert. Toch is er geen sprake van een schuldvraag. Ze worden allemaal verbeeld met hun goede en slechte kanten. Inderdaad met een vergrootglas.
Eigen samenleving
Hun keuzes pakken net zoals in het echte leven soms positief en soms negatief uit. Aandoenlijk is de manier waarop ieder zijn of haar kleine Utopia probeert te stichten. En dat op de vierkante centimeter. Daardoor krijgt de setting iets van een gecomprimeerde samenleving.
Een samenleving waarin de Vierde Rijkjes niet houdbaar blijken. Daarvoor heb je namelijk de medewerking nodig van anderen, die er zo hun eigen beeld en belangen bij hebben. Maar iedereen maakt er, gepokt en gemazeld, het beste van. En uiteindelijk blijft dan niet een Vierde Rijk overeind maar wel een Rijk dat verdacht veel lijkt op onze eigen samenleving.
Gezien:
‘Het Vierde Rijk’, Oostpool
22 maart 2007,Stadsschouwburg Amsterdam
De voorstelling trekt door het hele land t/m 1 mei 2007. Speellijst: www.oostpool.nl
Foto: Antoinette Mooy
Gepubliceerd op TheaterCentraal.nl
Trackback link:Zet Javascript aan om een Trackback URL te genereren