'Wie gekrenkt is, wil niet weten wat bedoeld wordt’
04 04 08 - 22:42’Kwetsende kunst’ noemt het CDA ze. ’Een verbeelding van zinloosheid’, zeggen de kunstenaars over hun veertien moderne kruiswegstaties.
„Ik was gegrepen door de fenomenale tragiek van het lijdensverhaal”, verklaart dichter Nick J. Swarth zijn fascinatie voor Jezus’ kruisgang. Samen met zijn collega, striptekenaar Jeroen de Leijer presenteert hij op 16 april ’Horror Vacui, een docudrama in 14 staties’. Veertien kunstwerken tonen het christelijke lijdensverhaal maar dan in deze tijd.
Voor Swarth is de Bijbel een boek vol verhalen die gaan over wezenlijke vragen van onze samenleving. „Het zijn de pijlers van de westerse beschaving.” Het idee voor Horror Vacui (angst voor leegte) ontstond toen De Leijer in een crisis belandde.
Rode wielrenbroek
Hij worstelde met zingevingsvragen. Dit proces mondde in 1999 uit in de bundel ’Horror Vacui, een docudrama in 14 staties’. Op de vijfde statie, hierboven afgebeeld, torst Jezus in rode wielrenbroek het kruis met daarop de tekst ’Hier had uw advertentie kunnen staan!’
Swarth schreef teksten bij de tekeningen van De Leijer waarbij hij putte uit verschillende bronnen. Daarbij schuwt hij woorden als ’poep’ en ’schijt’ niet. Ze komen voor in tegeltjeswijsheden op statie V. „In mijn werk gebruik ik eten en ontlasten vaker als metafoor. Ze staan voor leven en sterven.”
Wilders
De staties zijn voor beide kunstenaars aards, omdat ze het lijden en de zinloosheid van het bestaan verbeelden. Het valt Swarth op dat de voor het christendom zo wezenlijke verlossing ontbreekt. „Ze eindigen met de graflegging. Maar aan de verlossing hadden we toch al geen boodschap.”
Met hun varianten willen ze ook ’tendensen in het mediageile heden’ blootleggen. Zo’n tendens is volgens Swarth het vercommercialiseren van zaken die zich daar matig toe lenen, zoals kunst en religie. De media spelen daarbij een opmerkelijke rol, zegt hij. „Wilders’ film is een goed voorbeeld: één oprisping van de man en de media liggen slaafs aan zijn voeten. Wilders is een typische populist: altijd heeft een ander hem iets aangedaan.”
Kwetsende kunst
De reacties op Horror Vacui kwamen uit dezelfde koker, zegt Swarth. „Sinds de aanslag op het WTC en Fortuyn is zo ongeveer iedereen continu gekrenkt. Met die gekrenktheid kun je niets, die fungeert alleen maar als een onneembare drempel. Mensen werpen daarmee een barrière op en willen al niet meer verder kijken naar wat er bedoeld wordt.”
De tentoonstelling heeft in Tilburg al heel wat stof doen opwaaien. Zes partijen in de gemeenteraad wilden de toegekende 50.000 euro subsidie terugdraaien en de criteria voor kunstsubsidie aanscherpen. ’Kwetsende kunst’, noemde onder meer het CDA in Tilburg de moderne staties. ’Censuur’, zeiden de vier overige partijen waaronder de PvdA.
Heikel
Uiteindelijk volgde het college van b. en w. het advies van de kunstcommissie. Horror Vacui mocht vertoond, zij het niet te prominent in de openbare ruimte. Het idee van de kunstenaars om de staties langs de Ringweg op te stellen, ging dus niet door. ’Te heikel’, zegt Swarth. De locatie, semi-openbaar, werd Theater de NWE Vorst in Tilburg.
Bang voor een nieuwe ’cartoonrel’ is Swarth niet. Natuurlijk zullen er negatieve reacties komen maar daar moet je als kunstenaar niet flauw over doen, zegt hij. „Het gaat om de inhoud maar de boodschap moet wel krachtig zijn, om iets bij mensen los te maken.”
Na de onthulling op 16 april volgt een debat over kunst, religie, overheidsbeleid en vrijheid van meningsuiting.
Zie KORT
Gepubliceerd in Trouw en op Trouw Meer!
Trackback link:Zet Javascript aan om een Trackback URL te genereren