Tijd in voordeel van orthodoxen
05 08 08 - 00:00In de zondag afgesloten Lambethconferentie van de anglicaanse kerk speelde gastheer aartsbisschop Williams op safe. Het risico van een kerkscheuring was hem te groot om beslissingen af te dwingen.
Op de valreep bereikte het tienjaarlijks overleg van de anglicaanse kerk een dieptepunt. Tijdens de Lambethconferentie in het Engelse Canterbury beschuldigde de Oegandese aartsbisschop Orombi donderdag de Britse geestelijk leider van alle anglicanen, Rowan Williams, van verraad.
Hij noemde Williams’ gezag een ’overblijfsel van imperialistisch kolonialisme’. Zelfs de paus wordt gekozen, zei Orombi, terwijl de anglicaanse leider wordt aangewezen door een wereldlijke regering – de Britse premier en koningin.
Op scherp
Een week eerder riep de Soedanese aartsbisschop Daniël Deng de Amerikaanse bisschop Gene Robinson op af te treden. De bisschopswijding van de homoseksuele Robinson zette de verhouding binnen de kerk in 2003 al op scherp. Vooral de clerus in Azië, Afrika en Zuid-Amerika voelt niets voor homoseksuele en vrouwelijke geestelijken. Volgens sommige Afrikaanse bisschoppen komt homoseksualiteit op hun continent trouwens helemaal niet voor.
Bijna driehonderd verbolgen conservatieve bisschoppen bezochten daarom eind juni een alternatieve conferentie (Gafcon) in Jeruzalem. Daar besloten zij de orthodoxe broederschap Foca op te richten, die een eigen bisschop krijgt.
Barsten
Maar ook vanuit het westerse kamp kwamen duidelijke signalen. Ondanks dat Robinson niet was uitgenodigd voor de Lambethconferentie, werd hem de toegang níet ontzegd. Robinson kon zelfs een alternatieve mis bijwonen waar ’het geschenk van homo-, bi- en transseksualiteit’ gevierd werd.
De vorige conferentie, in 1998, toonde al barsten in de anglicaanse eenheid. Ook toen voerde het thema homoseksualiteit de boventoon. Bisschop George Carey van Canterbury had toen, net als Williams nu, moeite om ’de boel bij elkaar te houden’. Ook aan zijn leiderschap werd getwijfeld.
Tegen homohuwelijk
Maar anders dan nu werden tien jaar geleden wel knopen doorgehakt, ten gunste van de conservatieven. Bisschoppen stemden toen massaal tegen het homohuwelijk en homogeestelijken.
Het risico van een kerkscheuring is voor Williams inmiddels zo groot dat hij deze editie op safe speelde. Beslissingen over de koers van de kerk schoof hij voor Lambeth uit. Dat roept wel vragen op over het nut van het bijna drie weken durende overleg en de kosten (5 miljoen pond) ervan.
Crisis
Veel bisschoppen denken dat de crisis zo groot is dat tien jaar wachten op de volgende bijeenkomst niet verantwoord is. Voor hen ligt drie tot vijf jaar meer voor de hand. Sommigen vinden bovendien dat naar een ordelijke scheiding tussen de conservatieve en liberale tak toe gewerkt moet worden.
Toch scheiden de tegenvoeters liever niet. Noord hoopt dat Zuid homoseksualiteit uiteindelijk accepteert en Zuid is vooralsnog in de minderheid. Op de Gafcon in Jeruzalem was nog niet de helft van het aantal bisschoppen dat Lambeth bezocht.
Kerk groeit
Maar de anglicaanse kerk beneden de evenaar groeit. Honderd jaar geleden woonde tachtig procent van de anglicanen in Groot-Brittannië, nu is dat eenderde. Zo’n 55 procent woont tegenwoordig in Afrika. Opmerkelijk is dat vijf aartsbisschoppen uit Afrika en Zuid-Amerika die Lambeth boycotten de helft van alle anglicanen vertegenwoordigen.
De resolute, bisschoppelijke uitspraken – bijvoorbeeld openstelling van het ambt voor vrouwen – tijdens en vóór deze Lambethconferentie hebben het pleit (nog) niet beslecht in het voordeel van de Afrikaanse, Latijns-Amerikaanse en Aziatische bisschoppen. Maar die hebben wel de tijd aan hun zijde: op termijn zullen hun behoudende gelovigen de meerderheid vormen.
Gepubliceerd in Trouw en op Trouw Meer!
Trackback link:Zet Javascript aan om een Trackback URL te genereren