« Filosofen worstelen m… | Home | Groeien naar je ware … »

’Deugdzaam zijn is een drietrapsraket’

11 06 09 - 23:57
Trouws themajaar over deugden sluit zondag met een symposium. Kun je deugden aanleren? Spreker Pim Haselager over deugden en genen.

Oefening baart kunst. Onze kwaliteiten zijn echter door oefenen maar voor een deel bij te schaven, meent filosoof en psycholoog Pim Haselager. „Deugdzaam zijn is een drietrapsraket.” Hij grijpt daarvoor terug op Aristoteles. Deze oude filosoof zag drie belangrijke factoren voor een deugdzaam leven. Natuur ofwel deugden waarmee je geboren wordt, gewoonte en denkvermogen. Dat laatste delft vaak het onderspit: „Je kunt besluiten te stoppen met roken, maar het blijkt vaak een hardnekkige gewoonte.”

Goede voornemens
Minstens even sterk als gewoonte is aanleg. Je genen geven je een waaier aan ontwikkelingsmogelijkheden, volgens Haselager. „Maar wat het wordt, hangt uiteindelijk af van de omgeving én jezelf.” Er valt dus nog te sturen. Wanneer je goede voornemens omzet naar dagelijkse oefening, worden ze gewoonten, meent hij.

Kinderdriften
En als dit niet lukt, is je natuur te sterk? „Zo simpel ligt dat niet. Het gaat om een complex samenspel tussen de drie factoren. Dat is op verschillende momenten in het leven anders. Bij kinderen bijvoorbeeld, doet de natuurfactor meer van zich spreken dan bij volwassenen.” De opvoeding modelleert vervolgens de kinderdriften.

Succesvol
Een deugdzaam mens word je door deugdzaam te handelen ’zoals je gitarist wordt door gitaar te spelen’, zegt Haselager. Dat klinkt alsof criminelen gewoon goed hun best moeten doen. „Lastig. Mensen worden niet crimineel geboren. Maar als ze een opvliegend karakter hebben en dit in hun jonge jaren niet leren controleren, dan hangt alles van hun levenshouding af. De kans is groot dat zo iemand denkt als brutaalste de halve wereld te hebben, en ontspoort. Hoewel, voor hetzelfde geld wordt hij om die reden een succesvol manager.”


Pim Haselager is verbonden aan het Donders Instituut voor Brein, Cognitie en Gedrag van de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij spreekt op het symposium Voortreffelijk leven. Zijn deugden aan te leren?, 19/4 13-17 uur, Aula Radboud Universiteit Nijmegen.

Gepubliceerd in Trouw op 17 april 2009.



Gebruikte Tags: cognitie_en_gedrag, deugd, deugdelijk, deugdzaam, donders_instituut_voor_brein, factoren, filosofen, filosofie, filosoof, genen, gewoonten, jolanda_breur, kwaliteiten, natuur, oefening, pim_haselager, psychologie, psycholoog, radboud_universiteit_nijmegen, symposium, voortreffelijk_leven, zijn_deugden_aan_te_leren