« Groeien naar je ware … | Home | MoraalMarokkaan rapt … »

De deugd zit in een ieder; haal haar eruit

03 07 09 - 22:05
Deugdzaam zijn, vergroot de kans op een gelukkig leven. Maar geen garanties: het goede laat ons niet altijd het goede doen, leert de afsluiting van Trouws deugdenjaar.

Welke kwaliteiten komen van pas om later terug te kunnen kijken op een geslaagd leven? En kun je die ontwikkelen? Op het drukbezochte afsluitende symposium van Trouws deugdenjaar zondag in Nijmegen, werd de balans opgemaakt.

„Wat doe je als je ervoor staat?” Hoogleraar strafrecht Ybo Buruma refereert aan de videoclip van de MoraalMarokkaan over deugdethiek. Die werd even daarvoor getoond in de aula van de Radboud Universiteit in Nijmegen. In de clip lopen Youssouf K en Dikke Ferrie tegen een stel neonazi’s aan die willen matten. Ze lossen het deugdelijk op.

Buruma weet dat menig verdachte die voor de rechter verschijnt het liever ook zo had gedaan. Maar de omstandigheden waren er niet naar.

Overval
De hoogleraar vertelt in een interview over een zeventienjarige Marokkaanse jongen die twee benzinestations overviel. Hij zat in 6 vwo, had goede vooruitzichten en geen problemen thuis. Vanwege school ontbrak hem de tijd voor een bijbaantje. Daardoor trakteerden zijn minder succesvolle vrienden hem regelmatig op drankjes wanneer ze uitgingen. Dat kon niet, vond hij. „Na de eerste overval stond hij nog achter het benzinestation over te geven”, zegt Buruma, „maar na de tweede keer niet meer.”

Hij wil de jongen niet vrijpleiten maar noemt hem wel loyaal aan zijn vrienden. „Ook een deugd. Het goede laat ons niet altijd het goede doen.” Een gevaar dat volgens hem op de loer ligt als je focust op één deugd.

Waterboarden
Voor Buruma hebben deugden voorrang op wetten. „Regels zijn nogal eens ongelukkig. Denk aan Guantánamo Bay. Niet meer dan vier maal daags waterboarden.”

Ja, zei Plato ooit, deugden zijn aan te leren. Ze steunen op kennis die je al hebt. Je moet je die alleen zien te herinneren. Volgens filosoof Aristoteles gaat het onder meer om houdingen waarvoor je meer of minder geschikt bent. We beginnen ons leven met materiaal dat we kunnen ontwikkelen, licht hoogleraar wijsgerige ethiek Paul van Tongeren in de grote zaal toe. „Dat doen we zelf én onze omgeving.”

Gelukkig
Het is volgens hem een permanente groei, waarbij het niet gaat om de top te bereiken maar om beter te worden. Deugd maakt gelukkig, leert onze traditie. Van Tongeren: „Deugdzaamheid is geen garantie voor een gelukkig leven, maar helpt wel.”

Symposiumbezoeker Leonie Huijbers (19) heeft leeftijdgenoten die deugden ouderwets vinden. „Ze bepalen liever zelf wat ze doen.” Maar de filosofie- en rechtenstudent vindt deugden goed aansluiten bij deze tijd. „Deugdethiek zegt niet wát je moet doen.” Een goede houding is belangrijk voor een deugdzaam leven, maar Buruma relativeert dat juist, zegt ze. Toch gelooft Huijbers dat leed voorkomen kan worden als mensen zich op situaties voorbereiden. En: „Hoe moeilijk ook, je hebt altijd een keus.”

Disfunctioneren
Sommigen leren het nooit, meent Toine Lagro-Janssen, huisarts en hoogleraar vrouwenstudies medische wetenschappen in een interview. Ze probeert haar studenten de deugden dienstbaarheid en bescheidenheid mee te geven. „Het belang van de patiënt staat altijd voorop.” Het helpt als de student een stabiele achtergrond heeft, volgens haar. Daarnaast zijn rolmodellen belangrijk.

Het disfunctioneren van het hartcentrum van UMC St. Radboud enkele jaren geleden, wijt ze aan een gebrek aan de deugd bescheidenheid bij de specialisten. „Allemaal grote ego’s.”

De medisch-academische cultuur in Nijmegen is ambitieus, zegt ze. „We willen de beste in Europa zijn. Maar wie zijn dan nummer twee en drie?” Ook het idee van artsen over hun geneeskunst mag bescheidener. „We gaan tenslotte allemaal een keer dood.”

Missie
Trouwredacteuren Peter Henk Steenhuis en Emiel Hakkenes presenteren ’s middags hun boek ’Voortreffelijk leven. Op zoek naar het juiste midden’. Het is een bundeling van interviews en reportages over deugden die het afgelopen jaar in deze krant verschenen.

Deugdenspecialist Paul van Tongeren neemt een exemplaar in ontvangst. Hij heeft een missie. „Ik was verheugd dat zoveel geïnterviewden in de serie over deugden wilden praten. Ze verwoordden hun morele ervaringen, wat deugden herkenbaar maakt. Dat verbetert de morele kwaliteit van onze samenleving. En daar was het me om te doen.”


Op 21 april verschenen in Trouw en op Trouw Religie & Filosofie



Gebruikte Tags: aristoteles, artsen, bundel, cultuur, deugd, deugden, deugdenjaar, deugdenleer, deugdenspecialist, deugdethiek, dikke_ferrie, emiel_hakkenes, geluk, geneeskunde, goede, hartcentrum, hoogleraar, hoogleraar_strafrecht, huisarts, interviews, jolanda_breur, moraalmarokkaan, nijmegen, paul_van_tongeren, peter_henk_steenhuis, radboud_universiteit, rechter, reportages, specialisten, symposium, toine_lagro_janssen, trouw, umc, voortreffelijk_leven_op_zoek_naar_het_juiste_midden, vrouwenstudies, ybo_buruma, youssouf_k